وضعیت زنان در ولایت بدخشان

ارسالی از افغانستان توسط خاطره

وضعیت زنان در ولایت بدخشان

عکس:کاری از پریسا منصوری

تاریخ جهان شاهد انقلاب‌ها، تحولات و تغییرات فراوانی بوده است که در بسیاری از موارد این تحولات سبب توسعه‌ یافتگی اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تعدادی از کشورهای جهان شده است. افغانستان نیز طی چند دهه‌ی اخیر تحولات بسیاری را تجربه کرد. اما متأسفانه در چند دهه‌ی پسین همه تحولات و دگرگونی‌ها چه از نوع به اصطلاح سوسیالستی‌ که با پیروزی حزب به ظاهر «دموکراتیک خلق افغانستان» شکل گرفت، چه از نوع نظام اسلامی که به رهبری «تنظیم‌های جهادی» بود و چه از نوع نظام اسلام بنیادگرای طالبانی و چه نظام "جمهوری" که با شعار های دروغین دموکراسی، برابری و... در دو دهه‌ی اخیر عرض اندام نمود، هیچ یک از این نظام‌ها نتوانستند کشور را به سوی توسعه، رفاه و ترقی ، برابری جنسیتی و زدودن ستم و استثمار سوق دهند، چون تمام شان مزدور و سرسپرده کشور های بیرونی بودند.

با سقوط جمهوری اسلامی افغانستان و روی‌کار آمدن طالب‌ها در 24 اسد سال جاری، شیرازه‌ی تمام‌ نهادهای نیم‌بند دولتی و غیردولتی که در بیست سال آخر شکل گرفته بود، ازهم پاشید و «دست ‌آوردهای» اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بیست سال پسین و تبلیغات بر سر آن به معرض نابودی رسید.

مردم افغانستان و جهان تجربه‌ی حکومت ‌داری طالب‌ها را از سال 1996-2001 در افغانستان دارند. در بین این سال‌ها طالب‌ها تمام سعی و تلاش شان را کردند که یک حکومت استبدادی دینی خشونت ‌بار از دین اسلام پایه‌گذاری نمایند. بینش این گروه بنیادگرای دینی با تمام ارزش‌های انسانی و بشری در تناقض است. پای ‌مال کردن حقوق زنان، حقوق اقلیت‌های قومی و مذهبی، محکمه‌ی صحرایی، مداخله کردن در امورات شخصی زندگی شهروندان و سایر رفتارهای ضد انسانی از جمله کارکردهای این گروه در دوره‌‌ی حکومت قبلی آن‌ها بود. در میان این سال‌ها سایه‌ی شوم افراطیت دینی بالای همه مردم افغانستان پرده کشید و از همه بیش ‌تر زنان افغانستان دچار صدمه‌های اجتماعی و شغلی شدند. زنان افغانستان در دوره پنج ساله‌ی رژیم طالبان با محدودیت‌های زیادی ازجمله پوشیدن برقع(چادر) مواجه شدند. اشتغال زنان در ادارات دولتی و دفاتر ممنوع و حق تحصیل در مکاتب و پوهنتون ها را نداشتند. آوازخوانی زنان جرم محسوب شده و مجازات بسیار سنگینی به دنبال داشت.

حالا نزدیک به سه ماه از به قدرت رسیدن طالب‌ها در افغانستان می‌ گذرد، در این مدت ستم، فقر، نابرابری، خشونت و... افزایش بی سابقه ی یافته است. نگرانی‌های شهروندان این کشور نسبت به آینده‌‌ی خود و فرزندان ‌شان افزایش یافته است. با به قدرت رسیدن طالب‌ها دروازه‌های مکتب‌ها و پوهنتون ها، ادارات دولتی و غیر دولتی و تمام نهادهای دیگر بسته شد و تا امروز از سرنوشت بسیاری از این نهادها خبری نیست.

ولایت بدخشان که جز از جغرافیای افغانستان است از این وضعیت ناگوار، آسیب‌ها و آفت‌ها به‌دور نمانده و بی‌ سرنوشتی و آینده‌‌ی مبهم و نامعلوم دامن ‌گیر زنان، مردان و جوانان این سرزمین شکوهمند و لاجوردین شده است. بدخشان یکی از ولایت هایی است که در آغازین مرحله‌ی سقوط ولسوالی ها و ولایت‌های افغانستان به دست طالب‌ها سقوط کرد.

طالب‌ها در آغاز ورودشان به شهر فیض ‌آباد مرکز بدخشان دروازه‌های نهاد‌های دولتی و غیر دولتی را برای چند روزی بستند، اما بعد از تصرف کامل افغانستان و با برکناری رییس‌ها و کارمندان مقام‌های بلند رتبه‌ی حکومت محلی قبلی بدخشان خصوصن زنان، دوباره تعدادی از نهادهای ملکی چون مقام ولایت، ریاست معارف، ریاست اطلاعات و فرهنگ، ریاست پوهنتون را گشودند، اما هنوزهم پوهنتون تعطیل است و دختران بالاتر از صنف شش اجازه رفتن به مکتب را ندارند.

هرچند با روی‌کار آمدن طالب‌ها تمام اقشار جامعه آسیب دیدند، اما در میان همه گروه‌ها و اقشار زنان و نسل دانشگاهی بیش ‌ترین آسیب‌ها را متحمل شده اند.

قبل از پیروزی طالب‌ها و ایجاد دولت محلی امارت اسلامی در بدخشان تمام نهاد‌های مدنی، اجتماعی، فرهنگی و احزاب سیاسی در این ولایت کار و فعالیت داشتند که بسیاری از این نهادها توسط زنان مدیریت و رهبری می‌شدند. حضور زنان در رسانه‌های محلی، محافل ادبی-فرهنگی، احزاب سیاسی، ادارات دولتی و انجوها ملموس و قابل ملاحظه بود، اما متأسفانه بعد از پیروزی طالب‌ها زنان به حاشیه رانده شده و از همه امتیاز‌های انسانی و حقوق بشری محروم شده اند.

شکیلا شکیب، یکی از دانش ‌جویان پوهنتون بدخشان درباره‌ی وضعیت تعلیم و تربیه دختران در این ولایت میگوید:

«من دانش‌ جوی صنف چهارم دانش‌کده اقتصاد پوهنتون بدخشان هستم و تا هنوز موفق نشده‌ام که فراغت خودم را جشن بگیرم. حالا که طالب‌ها دروازه پوهنتون را به روی دختران بسته اند، هراس من و هم‌نسلان من این است که نتوانیم پوهنتون را که فقط دو-سه ماه به فراغت مانده است، تمام کنیم.»

وضعیت مکتب‌ها نیز بهتر از پوهنتون نیست، چون طالب‌ها هنوز به دانش‌آموزان دختر در این ولایت اجازه نداده اند که از صنف شش بالا به مکتب بروند و هنوز سرنوشت دوره‌های متوسطه و عالی مکتب‌های دخترانه در پرده‌ی ابهام و نامعلوم قرار دارد.

جاده‌ها، کافه‌ها، رستورانت‌ها و تمام نهادهای دولتی و غیر دولتی خالی از زنان و دختران است. طالب‌ها گفته اند که هر زن و دختری که از خانه بیرون می شود، باید حجاب اسلامی را رعایت نماید. آن‌ها زنان و دختران را مجبور به پوشیدن برقع(چادر)نموده اند.

زنان و دختران از تمام فعالیت های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و... محروم شده و در چهار دیواری خانه زندانی شده اند و بسیاری از این زنان و دختران به مشکلات روحی و روانی دچار شده اند. و بسیاری از این زنان که نان آور خانواده خود بودند، با بیکار شدن شان در فقر مطلق بسر میبرند.

این گزارش بخش کوچکی است از آن چه بر بالای سر مردمان ما، بالای سر زنان ما در همین سه ماه آمده است.

2 نوامبر 2021